Mardin sembusek, ikbebet, kibe ve kaburga dolması yenir.
Yukarı Mezopotamya'nın en eski yerleşim yerlerinden birisi olan Artuklu, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış. Cami, türbe, kilise, manastır ve benzeri dini eserlerin yer aldığı Artuklu'daki evler kesme taş işçiliğiyle dikkat çekiyor. Mardin Kalesi'nin de yer aldığı Artuklu İlçesi, Süryani ve Arap mimarisinin tipik örnekleri olan tarihi evleri ve İslam mimarisinin oluşturduğu cami ve medreseler ile bir açık hava müzesi niteliği taşımaktadır. Cumhuriyet Meydanı, Atatürk Anıtı, Latifiye (Abdüllatif) Cami (1371) (Halk arasında Latifiye Cami olarak anılan Abdüllatif Cami, Artuklu sultanlarından Melik Salih ve Melik Muzaffer zamanında almış Abdüllatif bin Abdullah tarafından 1371 yılında inşa ettirilmiştir. Mardin'deki son Artuklu eserlerinden olan Cami'nin minaresi ilk olarak Mısır Valisi Muhammed Ziya Tayyar Paşa tarafından yapılmış. Caminin günümüzdeki minaresi ise 1845 yılında Musul Valisi Gürcü Mehmet Paşa tarafından inşa ettirilmiştir. Selçuklu ahşap işçiliğinin özgün örnekleri görülmeye değer), Şahkulubey Konağı (Ermeni Mimar Lole tarafından 1. Cadde'nin hemen kuzeyindeki Fasadı Şoranza müze binasından esinlenerek inşa edilip düzenlenen Konak, 3 katlı olarak inşa edilmiş ve taş işçiliğiyle dikkati çekmektedir), Mardin Protestan Kilisesi, Mardin Süryani Katolik Eski Patrikhanesi, Marufiye Medresesi, Mardin Arkeoloji ve Etnoğrafya Müzesi (Eski bir Süryani Katolik Patrikhanesi'nde hizmet veren, kırk beş binin üzerindeki koleksiyona sahip Müze, Bronz Devri, Asur, Urartu, Helenistik, Ahameniş İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Selçuklu Hanedanı, Artuklular ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerine ait eserler sergilenmektedir), Mar Hırmız Keldani Kilisesi (Kilise'nin yapımı 397/430 yılları arasında tamanlanmıştır. Kubbeli bir yapıya sahip olan Kilise'nin içerisinde iki metropolitin (başpiskopos) mezarı bulunan kilisenin sonradan eklenen divanhanesinin içerisinde ise 1902 yılında yapıldığı bilinen ve üstünde Osmanlı tuğrası bulunan güzel nakışlı bir şömine yer almaktadır), Meryem Ana Kilisesi (Süryani Katolik Cemaati'ne ait bir dini yapı olan Meryem Ana Kilisesi, 1986 yılında Antakya Patriği İgnatios Antuhan Semheri tarafından yaptırılmıştır. 1895 yılında inşa ettirilen Patrikhane ise Mardin Müzesi olarak hizmet vermektedir. Meryem Ana Kilisesi'nde kemer, yuvarlak taş sütunlar ve avluda korkuluklar yer almaktadır), Kültür Meydanı, Yaşayanlar Müzesi, Kırklar (Mor Behnam) Kilisesi 569 (569 yılında Mardin'de inşa edilen Kırklar Kilisesi, bir Süryani kilisesi olma özelliğini taşıyan, eskiden Mor Behnam Kilisesi olarak isimlendirilen dini yapı, 12. yüzyılda camiye dönüştürülünce kilisenin adı "Kırklar Kilisesi" olarak değişmiş. Mor Behnam ile kız kardeşi Saro adına yapılan kilisedeki detaylı taş işçiliği ön plana çıkıyor, üç giriş kapılı ince taş işçiliği ile işlenmiş mihrapları, dört yüz yıllık ahşap mihrap kapıları, 1500 yıllık kök boya ile baskı perdeleri, geniş avlusu içinde çan kulesi evi ve adeta dantel gibi işlenmiş taş oymacılığı dikkat çekmektedir), Mor Yusuf Kilisesi (Surp Hovsep) (Ermeni Meclis-i Mebusan üyesi olan Hovsep Kazasyan'ın ve Ermeni Katolik cemaatinin katkılarıyla Melkun Nazaryan tarafından inşa ettirilmiştir. Bu sebeple Surp Hovsep olarak da adlandırılan dini yapı, Mimar Lole tarafından 1864-1894 yılları arasında yapılmıştır. Yapının nem almasını önlemek için kilisenin inşaatı sırasında temele tonlarca tuz dökülmüştür), Mor Mihail Kilisesi (Burç Manastırı) (Süryani Ortodoks Kilisesi'ne bağlı bir dini yapı olarak karşımıza çıkıyor. Mor Mihail Kilisesi'ni sınırları içerisinde barındıran Burç Manastırı, 4. yüzyılda inşa edilmiş. Mor Mihayel Kilisesi'nin girişinin karşısında Mor Mihayel, Mor Mihayel'in kız kardeşi ve Mor Mihayel'in öğretmeni olan Aziz Mor Yusuf'a ait mezarlar bulunmaktadır), Eski Mardin, Erkulu Cami, Mardin Ulu Cami 1176 (Şehrin simgelerinden biri olan cami, Artuklular Dönemi mimari özelliklerini taşımaktadır. Dilimli kubbesi ve minaresiyle dikkati çeken ve avlu, şadırvan ve Sakal-ı Şerif bölümlerinden oluşan cami, şehrin en eski camisi olarak gösterilmekteti), Reyhaniye Cami (15. Yüzyılın sonunda ya da 16. Yüzyılın başlarında yapıldığı tahmin edilen Cami'nin 19. Yüzyılda onaraldığı düşünülmektedir. Mihrap önü kubbeli yapıların gelişmiş bir örneği olan Cami'nin kare kaideli ve sekizgen gövdeli bir minaresi bulunmakta olup şerefeden sonrası silindirik bir biçim alan minare sivri bir külahla son bulmaktadır), Şehidiye Cami ve Medresesi (1201-1239) (Semanin Medresesi olarak da adlandırılan Şehidiye Medresesi'nin 13. yüzyılın başlarında Artuklu Sultanı Melik Nasreddin Artuk Aslan tarafından yaptırıldığı düşünülmektedir. Şehidiye Camisi ise medresenin en çok değiştirilen yerlerinden bir tanesidir. Caminin yıkılmış olan minaresi 1916-17 yıllarında Ermeni Mimar Serkis Lole tarafından iskelesiz olarak inşa edilmiştir. Şehidiye Cami'nin minaresi işlemeleri ile dikkati çekmektedir. Şehidiye Camisi içeresinde küçük bir süs havuzu ve ibadet için alanlar bulunmaktadır), Ulu Cami Hamamı (Ulu Cami'nin güneydoğusundaki hamamın, 14. yüzyılın birinci yarısında yapıldığı tahmin ediliyor. Dikdörtgen planlı Ulu Cami Hamamı, kesme ve moloz taş kullanılarak inşa edilmiş. Ulu Cami Hamamı'na girişi sağlayan kapının kemeri mozaikle kaplıdır), Zinciriye Medresesi 1385 (Sultan İsa Medresesi olarak da anılan Medrese, Mardin'de hüküm süren son Artuklu Sultanı Melik Necmettin İsabin Muzaffer Davud bin El Melik Salih tarafından 1385 yılında yaptırılmıştır. Dikdörtgen ve geniş bir alanı kaplayan, iki kat üzerinde avlu, cami, türbe ve çeşitli ek mekanlardan oluşmaktadır. Koridorun güneyindeki caminin ortasındaki mukarnaslı tromplu kubbe dikkati çekmektedir), Sıti Radviyye-Hatuniye Medresesi (1176-1184) (Sitti Radviyye Medresesi olarak da isimlendirilen Medrese, eyvanlı medreselerin öncü örneklerinden birisi olarak kabul edilmektedir. 1176/77-1184/85) yılları arasında yapılan Medresenin mihrap bezemeleri Artuklu Dönemi'nin zengin taş işçiliğine işaret eden medresede, mihrabın yanındaki bir camekan içeresinde Hz. Muhammed'in ayak izi sergilenmektedir), Savurkapı-Radviyye Hamamı (1176), Melik Mahmut Cami (1312-1362), (Tarihi 1. Cadde üzerindeki Melik Mahmut Cami, Savur Kapısı'na doğru uzanan yolun kuzeyinde bulunuyor. 14. yüzyılla tarihlendirilen Melik Mahmut Cami, Artuklu hükümdarı Melik Salih tarafından yaptırılmış. Enine gelişme gösteren cami; ortada kubbeli, iki yanında ise beşik tonozlarla örtülü mekânları bulunan bir kısımdan meydana gelmektedir), Artuklu Kervansarayı (Otel) (Tarihi 1. Cadde üzerindeki Cami, 1275 yılında Artuklu Dönemi'nde yapılmıştır. Cumhuriyet'ten önce okul olarak kullanılan tarihi yapı, sonraki yıllarda Hisar Binası (Tekel) ve ekmek fırını olmuş 2003 yılında otel haline getirilen Kervansaray Mardin'in en eski konaklarından bir tanesidir), Mardin Evleri, Bab-ı Sor Çeşmesi, Babessor Parkı, Tarihi Mardin Evleri ve Sokakları (Savurkapı), Bakırcılar Çarşısı, Tellallar Çarşısı (Revaklı Çarşı) 17. Yüzyıl (17. Yüzyıla tarihlenen Revaklı Çarşı, Sipahiler Çarşısı ve Tellallar Çarşısı olarak da adlandırılmaktadır. Yolun iki yanında revaklar ve revakların arkasında birer sıra derin dükkanlardan oluşan Revaklı Çarşı'nın yapımında kesme taşlar kullanılmıştır), Mardin Tarihi Emir Hamamı, Eski PTT Binası 1890 (Şatana Ailesi Evi) (1890 yılında Şatana ailesi tarafından Ermeni mimar Lole'ye yaptırılmış. Mardin sivil mimarisinin en güzel örneklerinden birisi olan Şatana Ailesi Evi, zengin ve görkemli taş işçiliğiyle dikkat çekmektedir. 1950 yılından itibaren PTT binası olarak kullanılan bina günümüzde Artuklu Üniversitesi'ne devredilmiş olup üniversite tarafından Turizm Uygulama Oteli olarak kullanılması planlanmaktadır), Abbaralar (Mardin Yamaç yerleşimindeki bazı evlerin altında yer alan ve "Abbara" adı verilen alt geçitler kent içi ulaşım için sürpriz kestirme yollar yaratıyor. Mardin en özgün mimari değerlerinden birisi olan Abbaralara, sadece Mardin eski mahallede değil il genelinde rastlanıyor. En çok Savurkapı Mahallesi'nde görülen Abbaralar; Teker, Şehidiye, Medrese ve Gül Mahalleleri'nde de karşımıza çıkıyor. Sizler de Mardin'i gezerken abbaralar ile karşılaşabilirsiniz), Eski Belediye Binası, Kayseriye Çarşısı Mezopotamya Yöresel, Eski Mardin, Dinari Pamuk Cami, Tarihi Mardin Kahvecisi, Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi (2009 yılında ziyarete açılmış. Eskiden Süvari Kışlası ve Vergi Dairesi olarak kullanılan binada hizmet veren müzede; Mardin şehrinin kimliğini oluşturan zanaatlar, yaşam alanları, sosyal yaşam ve kent tarihine ait buluntular sergilenmektedir), Emineddin Külliyesi (Emineddin Külliyesi, Artuklu Sultanı Necmeddin İlgazi ile kardeşi Eminüddin tarafından yaptırılmış. Mimarı bilinmeyen Külliyenin içerisinde; cami, medrese, hamam, çeşme, bimaristan (hastane-şifahane) yapıları yer alıyor. 12. yüzyılın başında Anadolu'da bilinen ilk külliye olmasından ötürü büyük önem taşıyan Emineddin Külliyesi'nin hamamı, Mardin'in en eski Türk hamamıdır), Mardin Tarihi Emir Hamamı, Mor Hürmüzd Keldani Kilisesi, Mardin Kalesi 10.yy. (10. Yüzyılda Hamdaniler tarafından inşa edilen ve Kartal Yuvası olarak da bilinen Kale, askeri bölge olduğu için günümüzde ziyarete kapalıdır), Ceviz Çeşmesi (Savurkapı Mahallesi), Hasan Bey Konağı, Necmeddin Külliyesi, Mar Mihail Kilisesi, Kasımiye Medresesi (Artuklular Dönemi'nde yapımına başlanan Medrese'nin inşas Timur Dönemi'ndeki Moğol saldırıları nedeniyle yarım kalmış, 15. Yüzyılın sonlarında Akkoyunlu Sultanı Kasım İbn Cihangir döneminde tamamlananmıştır. Mardin'in en büyük yapıları arasında gösterilen ve Zinciriye Medresesiyle benzer bir görünüme sahip olan Medrese; iki mescit, bir türbe v ebir çeşmeye evsahipliği yapmaktadır), Cihangirbey Zevyesi (Küçük Tekke), Ağaoğlu (Surur) Han (Otel), Emineddin Külliyesi, Maristan Hamamı (Hastane Bimaristan), Maristan Çeşmesi, Hitay Konağı, Şeyh Çabuk Cami, Mardin Kasımiye Hatıra Ormanı, Bilali Habeş Cami, Sancarbey Konağı, Yeni Mardin Manzara, Firdevs Kasrı (14. yüzyılda yapıldığı düşünülüyor. Mardin konut mimarisinde görkemli bir yapı olan Firdevs Köşkü, düzgün kesme taşlar kullanılarak yapılmış. Bütün Mardin'i gören ve Mezopotamya Ovası'na doğru eşsiz bir manzaraya sahip olan Firdevs Köşkü'nün bütün Mardin emirleri tarafından kullanıldığı bilinmektedir), Mardin Kışla Gazino Müdürlüğü, Gerdanlık Seyir Terası, Çelbira Kırkkuyu Antik Kuyular, İzzet Paşa Karakolu, Türk Telekom 10. Yıl Hatıra Ormanı, Sultan Şeyhmus Ezzuli Türbesi, Seyhan Deresi, Mardin İli 80 Yıl Cumhuriyet Ormanı, Heneşe Kasrı Hac Mehmet Mirzo Konağı, Anti Kenti (Bizans Yerleşim Kalıntıları), Deyrulzafaran Manastırı 5.yüzyıl (5. Yüzyılda bir Süryani manastırı olarak inşa edilen Manastır 2021 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilmiştir. Manastırda; Mor Hananyo Kilisesi (Kubbeli Kilise), Azizler Evi (Beth Kadişe), Meryem Ana Kilisesi ve Güneş Tapınağı gibi önemli yapılar bulunuryor. Manastırın etrafında yetişen zafaran (Safran), bitkisinden dolayı Deyrulzafaran (Safran Manastırı) adı ile anılan dini yapının içerisende 52 süryani fatriğinin mezarı yer almaktadır), Şeyh Hamed Türbesi Ziyaret (Yukarıaydınlı), Dara Antik Kenti (Doğu Roma İmparatorluğu'nun doğu sınırını Sasanilere karşı korumak amacıyla askeri amaçlı bir garnizon kenti olarak İmharator Anastasius'un girişimleri ile 505 yılında kaya kurulmuştur. Kaya içine oyulan yapılardan oluşan antik kentin adını Perk Kralı Darius'dan aldığı düşünülmektedir), Dara Antik Kenti Sarnıcı, Dara Batı Sarnıcı, Anastasiopolis, Dara Zindanı, Kilise Sarnıcı, Dara Nekropol, Kral Oturağı, Dara Antik Kenti Su Sarnıçları Dara Antik Kenti Batı Yeraltı Sarnıcı, Dara Büyük Galeri Mezarlık Alanı, Dara Yüzey Kazı Alanı, Kemaliye Höyüğü (Çayırpınar), Tel Tepesi (Ortaköy)
Mirade Kine Parkı, Mor Kuryakos Kilisesi Dargeçit Köprüsü, Mezopotamya Parkı, Kerboran Seyir Terası, Değirmenvadisi, Hah Katedrali (Mor Sobo Kilisesi) 6.yüzyıl (Katedraller Köyü olarak adlandırılan Anıt Köyü'ndeki Hah Katedrali, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde bulunuyor. Mor (Aziz) Sobo'ya adanan Hah Katedrali, 6. yüzyıla tarihleniyor. Mor Sobo Kilisesi günümüzde harap durumda olsa da temel mimari özelliklerini korumaktadır), Şeyh Halil Serdefi Türbesi (Sümer Köyü), Mar Gwargis Kilisesi (Alanyurt), Süryani Çarşısı, Mor Yakup Kilisesi (Bethkustan), Meryem Ana Kilisesi (Anıtlı Köyü) (Rivayete göre Meryem Ana Kilisesi'nin kuruluşu Hz. İsa'nın doğumu ile ilişkilendirilmektedir. 1. yüzyılda yapılmış olan zafer takı biçimli bir Roma yapısının, 5.-6. yüzyılda Meryem Ana Kilisesi'ne dönüştürüldüğü düşünülüyor. Kubbenin dıştan üst yapısı ve çan kulesi, 20. yüzyılda eklenmiştir. Meryem Ana Kilisesi, Mardin civarında az rastlanan kare planı ve merkezi kubbesiyle Deyrulzeferan manastırına benzetilmektedir) Devra Kevser Kilisesi Harabeleri (Kısmetli), Ancke Kalıntıları (Kılavuz), Sığ Su Barajı, Ilısu Barajı
Şehit Kaymakam Muhammet Fatih Safitürk Parkı, Çeviz Pınar Çeşmesi, Derik Manzarası, Derik Surp Kevork Ermeni Kilisesi, Derik Kalesi, Mardin Derik Rebat Kalesi Rebete (Hisaraltı), Dumluca Baraj Göleti, Beamberi Deresi, DSİ Piknik Alanı (Dumluca), Deniz (Derinsu) Mağarası (mağaranın içerisinde yeraltı gölü bulunuyor. Bu yüzden Deniz Mağarası ismi verilen Derinsu Mağarası, yaklaşık 2 bin metrekare genişliğinde ve 15 metre yüksekliğinde. Mağaranın zemininden çıkan temiz bir suyla oluşan Deniz Mağarası'nın derinliği bilinmediği için mağarada suya girmek tehlikeli ve yasaktır-Derinsu Köyü), Çukursu Mağaraları (Xanuk Mağarası), Diva Luxury Park
Mehmet Sincar Parkı, Özgürlük Parkı, Kızıltepe Millet Bahçesi, Zergan Çayı, Dunaysır Köprüsü (Taş Köprü), Şahkulubey Türbesi, İbrahim Özmen Parkı, Başdeğirmen Emrud Köyü Şelalesi, Mardin Travertenleri (Başdeğirmen), Yedikardeş Şelalesi, Derik Xap Şelalesi (Tepedağ), Derik Gap Şelalesi (Tepedağ), Turcel Dağı Tepesi, Hocaköy Sokakları, Hocaköy Minaresi, Erdem Çiftliği Mezrası, Alipaşa Köyü, Tarihi Konak Alipaşa, Gurs Vadisi, Kürs Köyü Şelalesi (Yüceli)
Eskiden Şamrah adıylada bilinen Mazıdağı'nın tarihi geçmişi Sümerlere kadar inmektedir. 150 metrelik bir tepenin üzerinde Dermetinan Kalesi, Sultan Şeyhmus Türbesi, Pir Hattap Türbesi, Zarzavan Kalesi görülmesi gereken önemli güzelliklerdir. Mazıdağı Öğretmenevi ve ASO Müdürlüğü, Park ve Dinlenme Alanı (Gündoğan), Şeyh Muhammed Türbesi, TC Mazıdağı Belediyesi Prof. Aziz Sancar Parkı, Mazıdağı İncirleri, Mazıdağı Badem Bahçeleri, Mazıdağı Susam Bahçeleri, Şikefta Meme, Şemrekh Kalesi (Kela Şemrexe), Kale Piknik ve Barbekü Alanı, Bistane Antik Roma Şehri (Konur), Mazıdağı, Kocakent Barajı, Şeyh Nesih Türbesi (Yeşilköy), Karasu Şelalesi ve Restoran (Yücedağ)
Dinlerin (İslam, Hristiyanlık ve Ezidilik) ve Dillerin (Türkçe, Kürkçe, Arapça ve Süryanice) buluşma noktası olan Midyat, MÖ 9. Yüzyıl Asur tabletlerinde Matiate olarak tanımlanıyor. Bu kelime Aramice/Süryani bir isim ve vatanım anlamına gelmektedir. Ulu Cami (Cevat Paşa Cami 1925), (Midyat Ulu Cami olarak da bilinen Cevat Paşa Cami, 1925 yılında Cevat Paşa tarafından yaptırılmış. Yapımında düzgün, kesme Midyat taşı kullanılan Cevat Paşa Cami'de, çeşitli formlarda pencere açıklıklarına yer verilmiş. İçten çapraz tonozlu ve dıştan ise çokgen bir kasnağa oturtulmuş kubbe ile örtülü olan Cevat Paşa Cami, özellikle kemer yüzeylerine işlendiği görülen üzüm salkımı ve asma yaprağı süsleme kuşağı ile dikkat çekmektedir). Mardin Midyat Kent Müzesi (Estel Hanı) (Ne zaman yapıldığı tam olarak bilinmeyen Estel Hanı, tek avlulu ve 3 katlı hanlar grubuna giriyor. Yapımında kesme taş ve düzgün kesme taş kullanılan Estel Hanı, 2021 yılında Midyat Belediyesi tarafından aslına uygun olarak restore edilmiştir. Günümüzde Midyat Kent Müzesi olarak hizmet veren Estel Hanı'nda, Midyat kültürüne ait eserler sergilenmektedir), Barış ve Kardeşlik Parkı, Midyat Çarşı, Midyat Mağaraları, Midyat Eski Tarihi Evleri, Tanlar Kasr-ı Turabdin (Midyat ve çevresini içine alan alan tepelik bir bölge olan Tur abdin, Süryanicede Kulların Dağı anlamına gelmektedir. Süryaniler tarafından kutsal ilan edilen Platosu'nda, ayakta kalan en eski Süryani Ortodoks Manastırı olan Mor Gabriel Manastırı (Deyrulumur) yer almaktadır. Mor Süryanicede aziz anlamına gelmektedir-Akçakaya) Helios Anıtı (Akçakaya), Konak, Midyat Konuk Evi (Akçakaya), Kasr-ı Rıdvane Heskali, Galadriel Duvarı, Seyfettin Çalışkan Konağı, Mor Ahısnoya Kilisesi, Meryem Ana Kilisesi, Mor Hobil-Mor Abrohom Manastırı (Mor Gabriel Manastırı'nda eğitim gören Mor Hobil ve Mor Abrohom tarağından MS 5. Yüzyılda kurulmuş olan Manastır'da iki tane kilise, Süryani Mezarlığı ve Meryem Ana Kubbesi yer almakta ve halen aktif olarak kullanılmaktadır), Gabriel Ailesi Güneşli Konak (Akçakaya), Martşmuni Kilisesi, Mor Şarbel Kilisesi, Bethil Kilisesi, Hamdiye Arslan Konak, Firdevs Köşkü-Midyat Devlet Konuk Evi (3 katlı olan ve taş işçiliği ile ön plana çıkan ve dizilerde mekan olarak kullanılan Evin teras katından tüm Midyat çok güzel bir şekilde görülmektedir.) Konak, Hz. Nuh Cami, Tarihi Midyat Acar Konağı (Kiralık Konak), Hacı Şehmus Mete Konağı, Midyat Öğretmen Evi ve ASO Müdürlüğü, Midyat Belediyesi Kültür Evi, Saat Kulesi, Kent Müzesi, Şeyh Ömer Cami (Ulucami), Beyt-El Veli (Ulucami), Arslanbey Konağı (Ulucami), Şahinler Konağı (Ulucami), Midyat Millet Bahçesi, Esentepe Mesire Alanı, Köşk (Ulucami), Midyat Belediyesi Atatürk Ormanı, Şeyh Eles Mesire Alanı (Ortaçarşı), Mor Hobil-Mor Abrohom Manastırı (Işıklar), Mor Loozor Manastırı (Mercimekli), Mor Şemun Zayte Kilisesi (Mercimekli), Mor Eliyo Kilisesi (Bethkustan), Tara Xane Kalıntılar (Taşlıburç), Berçem Beyaz Su Tesisi (Sivrice), Gizemli Ada Piknik Alanı (Toptepe), Beyazsu Harabeleri (Taşlıburç), Midyat Beyazsu Turistik Restoran (Sivrici), KAFRO KÖYÜ-Elbeğendi (Köyde Süryani Kökenli 13 hane olsa da köyün çok ünlü pizza lokantası bulunuyor. Bu nedenle Türkiye'nin pizza köyü olarak bilinen Köy, lezzetli pizzalar yemek isteyenler tarafından ziyaret edilmektedir) , Turabdin Pizza Mardin Kafro Köyü, Mor Yakup ve Mor Bersavmo Kilisesi (Süryani Cemaati için önemli bir dini yapı olan Mor Barsavmo Kilisesi 'nin temeli 4. Yüzyılda atılmıştır. Mucizeleri ve erdemleriyle ünlü, çilekeşlerin başı olarak bilinen Mor Barsavmo adlı azizin adını taşıyan kilise, 1910 yılında eski temelleri üzerine geleneksel biçimde yeniden inşa edilmiş ve zengin süslemeleriyle dikkati çekmektedir-Elbeğendi), Meryem Ana Kilisesi, (Elbeğendi Köyü), Mor Azozo-İzozoel Kilisesi (Altıntaş), Mor Muşe Manastırı (Altıntaş), Mor Hadbşabo Kilisesi (Gülgöze), Yokuşlu Mezrasının Nemirdan (Gülgöze), Yenice Ezidi Köy Evleri (Yenice), Midyat Somut Olmayan Kültürel Mirası Koruma Müzesi (Doğançay), Xirbexalid (Tulgalı), Mor Gabriel Manastırı (Rahiplerin Meskeni anlamına gelen Deyrulumur olarak da isimlendirilen dünyanın ayakta kalan en eski Süryani Ortodoks manastırı olup 2021 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne eklenmiştir. Tur Abdin Platosu'ndaki Mor Gabriel Manastırı, 397 yılında Mor Samuel ve öğrencisi Mor Simon tarafından, bir Zerdüşt tapınağının kalıntıları üzerine inşa edilmiştir. Bugünkü kullanılan adını, dönemin Trabdin Metrololiti Mor Gabriel'den alan dini yapı, Mardin'de en önemli tarihi yapılardan biridir- Güngören), Midyat Zaz Köyü (Zaz Köyü, Kul Dağı'nın tepeleri üzerine kurulmuş. Mardin il merkezine 81 kilometre uzaklıktaki Zaz Köyü, Midyat İlçesi'ne 16 kilometre mesafede konumlanıyor. 5. yüzyılın başlarında inşa edildiği düşünülen Mor Dimet Kilisesi'nin yer aldığı Zaz Köyü, Mardin'in gezilmesi gereken köyleri arasında bulunuyor. İzbırak Köyü), Mor Dimet Kilisesi (İzbırak), Şengal Mağarası (İzbırak), Süryani Şarap Atölyeleri (İzbırak)
Suriye sınırında yer alan Nusaybin'in en eski ismi Nisibistir MÖ 3000'lerde Hurrilerin yurdu olmuş, MÖ 14. Yüzyılda Mitanni Krallığı'nın egemenliği altına girmiş, yıllar içerisinde daha birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Şehmuz Akıncı Parkı, Nusaybin Millet Bahçesi, Alman Köprüsü, Kışla Harabeleri, Mele Masum Bayar Cami, Kışla Cami, Mela Rasul Parkı, Barış Parkı, Demokrasi Parkı, Kaçakçılar Çarşısı, Mor Yakup (St. Jacob's Church Nisibis) Kilisesi (M.S. 419), Zeynel Abidin Cami ve Külliyesi (Cami ve külliye; külliye, cami, Zeynel Abidin ve kız kardeşi Sitti Zeynep Türbeleri, şadırvan, medrese, mezarlık ve abdesthane yapılarından oluşmaktadır. 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne eklenen Cami, L plan şemasında kesme taş malzeme kullanılarak inşa edilmiş, avlunun doğu kısmındaki minare ise 1956 yılında yapılmıştır), Mor Yakup), Mor Yakup Kilisesi (İnşasına 309 yılında Nusaybin piskoposluğuna getirilen Mor Yakup tarafından 313 yılında başlanmıştır. Vaftizhane olarak inşa edilen güney kilisesinde, MorYakup'un tabutunun saklandığı yere girip çıkanlar için düşünülmüş çift merdivenli bir bölüm bulunmaktadır. 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilmiştir), Kaçakçılar Çarşısı, Yeni Kale (Saçlı Ali), Nisebina Rengin Parkı (Mor Yakup), Süryani Sütunlar, Tarihi Nusaybin Sütunları, Aznavur Kalesi, Marin Kale Kapısı (Eskihisar), Marin Harabeleri (Eskihisar), İzala Kalıntıları (Dibek), Mor Yakup D'Qafro Manastırı (Dibek), Der Mor Evgin Manastırı (Mardin bölgesine 4. yüzyılın ilk çeyreğinde Hristiyanlığı yaymak üzere gelmiş olan Mısırlı keşiş Mor Evgin tarafından kurulmuş. Mardin'in en özgün dini yapılardan birisi olan Mor Evgin Manastırı, denizden yaklaşık 900 metre yükseklikte konumlanan Mor Evgin Manastırı'nda Hristiyan azizlerin ve hizmetkârların mezarları, çok sayıda inziva yeri ve ibadet bölümleri bulunmaktadır-Dibek), Mor Bobi (Günyurdu), Tarihi Üzüm Suyu Kanalı, Şirvan Kalesi (451), Hope Barajı (Kalecik), Mavigöl Dinlenme Tesisleri, Emrullah Esen Kalesi (Kalecik), Kaleya Bunisra (Kalecik), Qesra Serçixane Kalıntıları (Durakbaşı)
Aytaç Parkı, Öğretmenevi, Beyt Hasenke (Salihköy), Çahfe Dağı (Üçkavak), Rımmane Dağı (Üçkavak), Seyyid Şeyh Hacı Ramazan K.S. Türbesi (Kayaüstü), Eyn Şabane_Şabane Gözesi (Çınaraltı), Milezne (Kayatepe)
Eski Cami, Merkez Cami, Hakkı Bey Konağı (Otel), Başkavak Savur Mardin (Başkavak Köyü), Eski Cami (Gazi), Hacı Abdullatif Özbek Konağı (Kaplan), Hacı Abdullah Bey Konağı (Safa), Savur Öğretmenevi, Beşir Hamşo Tarihi Ev, Savur Deresi, Hamidi Konağı (Şeyh Kemal Hamidi) (Başkavak), Dera Romani Antik Kilise Kalıntılar (Başkavak), Başkavak Savur Mardin (Başkavak), Hisarkaya Mağaraları (Hisarkaya), Mardin Savur Hisarkaya Roma Köprüsü (Hisarkaya), Hisarkaya Köyü, Kıllıt (Dereiçi) Köyü-Issız Köy (Eski bir Süryani Köyü olan Kıllıt, taş yapıları ile dikkati çeken köyde Ortodoks, Protestan ve Katolik cemaatine ait üç kilise ve üç manastır bulunmaktadır. Şarabıyla ünlü olan köyün yakınlarında halen üzüm yetiştiriciliği yapılmaktadır. Köyün içerisindeki MorYuhanon Kilisesi ise 7. Yüzyıla tarihlenmektedir-Dereiçi), Mor Dimet Manastırı (Mor Dimet Manastırı'nın yapım tarihi bilinmiyor. Romatizma hastalıklarına iyi geldiği düşünülen manastır, Romatizma Manastırı olarak da isimlendiriliyor. Kesme taş ve moloz taş kullanılarak yapılmıştır-Dereiçi), Mor Yuhanon Dilimiyo Süryani Kilisesi 7. Yüzyıl (Dereiçi), Dera Mor Ebay Kalıntıları (Dereiçi), Mantara Cami (Tokluca)
Yeşilvadi Cami, Şeyh Muhammed Mekanı, Karm Mahmo Kasr-ı (Tepebaşı), Aşıklar Kayası (Karşıyaka), Hayrettin Besken Malikhanesi (Değirmenler), Jandarma Hatıra Ormanı (Gül), Şancı Bağ Evi (Gül), Hacı Hıdır Kasrı (Gül)